કોણ?

પુષ્પ તણી પાંદડીએ બેસી કરતું કોણ ચિરંતન હાસ?
પૃથ્વી ઉરથી ઊઠે કોનો સુરભિત પુલકિત મુખરિત શ્વાસ?

કોણ બદલતું સંધ્યાકાશે પલપલ નવલાં સુંદર ચીર?
કોણ ઊછળતી મોકલતું નિજ કુમળી ઊર્મિ સરવરતી?

અહો! ગૂંથતું કોણ પૃથ્વીને સેંથે ઝાકળ મોતીમાળ?
તરુએ તરુએ ફરતી કોની આશા કેરી સાખ રસાળ?

કોનાં કંકણ બાજે એકલ સરિતા કેરે સૂને ઘાટ?
પર્વતને શિખરે સ્થિર બેસી કોણ સનાતન જોતું વાટ?

ઓ સારસની જોડ વિશે ઊડે છે કોની ઝંખનઝાળ?
અહો ફલંગે કોણ અધીરું વાદળ વાદળ માંડી ફાળ?

અંતરની એરણ પર કોની પડે હથોડી ચેતન રૂપ?
કાળતણી ધરતીમાં ખોદી કોણ રહ્યું જીવનના કૂપ?

- સુંદરમ

વૃક્ષની ડાળેથી ટહુકો ગયો..

ગૂફતગૂમાં રાત ઓગળતી રહી;
ને શમાઓ સ્પર્શની બળતી રહી.

સ્વપ્નમાં એકાંતનો પગરવ હતો;
રાતરાણી ગીત સાંભળતી રહી.

વૃક્ષની ડાળેથી ટહુકાઓ ગયા;
પાનખરની પાંખ સળવળતી રહી.

ઊંટનાં પગલામાં હું બેસી રહ્યો;
જીભ એ મૃગજળની ટળવળતી રહી.

હાથમાં અવસરતણું દર્પણ હતું;
ને નજર વેરાનમાં ઢળતી રહી.

હું કોઈ સંબંધનું આકાશ છું;
શબ્દની રેખાઓ ઓગળતી રહી.

- મનહરલાલ ચોકસી

હાસ્ય….સંકલિત

* કીડીએ હાથી સાથે લગ્ન કર્યાં. હાથીની સાસુએ હાથીને ઘરનું બધું કામકાજ સોંપ્યું. એક દિવસ હાથી પોતું મારતો જાય ને રડતો જાય. સાસુએ પૂછ્યું : ‘અલ્યા એય રડે છે કાં ?’
હાથી તો ડૂસકે ચડી ગયો : ‘આ હું ક્યારનો પોતાં મારું છું ને તમારી દીકરી પગલાં પાડ્યા જ રાખે છે !!’

* હાથી મરી ગયો. કીડી છાની જ ન રહે. બધા ભેગા થઈને એને છાની રાખે… કીડી રડતાં રડતાં કહે : ‘એ મરી ગયો એટલે હું નથી રડતી. હું તો એટલા માટે રડું છું કે હવે મારી આખી જિંદગી આની કબર ખોદવામાં જશે !’

* બે કીડી રંગ લઈને ધુળેટી રમવા જતી હતી, રસ્તામાં એક હાથીને જોયો એટલે એક કીડીએ બીજી કીડીને પુછ્યુ કે આપણે આને રંગવો છે? ઍટલે બીજી કીડીએ કીધુ કે જવા દે ને - બીચારો એકલો છે.

ઘર

ધરતીનો છેડો છે ઘર
કૂંડાળામાં રોજ સફર

જે ના ઓળંગે ઉંબર,
એ ‘માને ઘર સચરાચર!’

ઘર માંહે ઊંડા સાગર….
ઘર માંહે ઊંચા ડુંગર….

સાંજે થતું: પહોચું ઘર!
બીજે દી લાગે પિંજર!!

છોડી અથવા છૂટી ગઈ જે,
ગોદ ક્યાં પામે આખર?!

કહે છે કે એ મીઠું મધરક,
આલીશાન અગર હો જર્જર!

કોઈ બડભાગી પામે બે!
કોઈ હૈયાકૂટો બેઘર!!

- બકુલેશ દેસાઈ

વાંસળી હૃદયની…

નિરાશ થઈ વાંસળી હૃદયની વગાડી હતી;
પ્રફુલ્લિત વસંતમાં શિશિરને જગાડી હતી !

રજેરજ પરાગથી સભર કેમ થૈ ના શકી ?
સુવાસિત અને લચી પડતી ફૂલવાડી હતી !

ઉરે જલન અગ્નિની, નયનથી વહે વાહિની,
અરે હૃદય મૂર્ખ તેં લગની ક્યાં લગાડી હતી ?

જરી નયન મીંચીને, સ્વપ્ન હીંચકો હીંચીને
સુષુપ્ત કંઈ ઊર્મિઓ પલકમાં જગાડી હતી !

ચલો સહચરો ! સહે ચલનની મઝા માણીએ !
દિલેદિલ મિલાવવા દિલથી બૂમ પાડી હતી !

ઊડે ભ્રમર બાગમાં, ગુનગુને મીઠા રાગમાં !
સુણી મિલન ગીત આંખ કળીએ ઉઘાડી હતી !

ન ભગ્ન થઈ જાય સુપ્ત કંઈ સૂરના તાર સૌ !
સિતાર હળવે અને સિફતથી ઉપાડી હતી !

- શેખાદમ આબુવાલા

હોળી મુબારક….

બળાપો

તારા ચહેરાના રંગની ચરૂડી
ઠારે છે પ્યાસ રૂડી
કે જીવતર પ્યાસું…પ્યાસું…!

તારા જુલ્ફોના રંગની કડાયું;
તરલાપશીએ ગાયું
કે જીવતર લૂખું…લૂખું…!

તારા અમરતિયા વાયદાળુ હોઠે
ખોવાઉં સ્વપ્ન પોઠે
કે જીવતર ખારું…ખારું…!

તારા હૈયાના ધક્ક…ધક્ક…સ્પર્શે
પગરવનાં પાન તરસે
કે જીવતર સૂનું…સૂનું…!

- અગમ પાલનપુરી

દુનિયા અમારી

દેખ્યાનો દેશ ભલે લઈ લીધો, નાથ !
પણ કલરવની દુનિયા અમારી !
વાટે રખડ્યાની મોજ છીનવી લીધી
ને તોય પગરવની દુનિયા અમારી !
કલબલતો થાય જ્યાં પ્હેલો તે પ્હેરો
બંધ પોપચામાં રંગોની ભાત,
લોચનની સરહદથી છટકીને રણઝણતું
રૂપ લઈ રસળે શી રાત !
લ્હેકાએ લ્હેકાએ મ્હોરતા અવાજના
વૈભવની દુનિયા અમારી !
ફૂલોના રંગો રિસાઈ ગયા, જાળવતી
નાતા આ સામટી સુગંધ,
સમા સમાના દઈ સંદેશા લ્હેરખી
અડક્યાનો સાચવે સંબંધ !
ટેરવાંને તાજી કૈં ફૂટી તે નજરુંના
અનુભવની દુનિયા અમારી !

- ભાનુપ્રસાદ પંડયા

રેતીમાં પગલાં - સંકલિત

એક રાતે ઈશ્વરના એક ભકતને સપનું આવ્યું. સપનામાં તે ઈશ્વરની સાથે રેતાળ દરિયાકિનારા પર ચાલતો હતો.

આકાશમાં તેણે પોતાના જ વીતેલા જીવનનાં દશ્યો જોયાં અને એ દરેક દશ્યમાં તેણે રેતીમાં પડેલાં પગલાંની બે જોડ જોઈ.બાજુમાં ચાલતા ચાલતા તેને બે પગલાંની જોડ વિશે સમજાય ગયું. દરેક દશ્યમાં એક જોડ તેનાં પોતાના પગલાંની હતી અને એક જોડ ઈશ્વરના પગલાંની.

થોડા વખતમાં તેને વીતેલા જીવનના પાછલા દશ્યો દેખાયાં. અરે આ શું? આમાંનાં ઘણા દશ્યોમાં પગલાંની એક જ જોડ તેને દેખાઈ. વળી તેણે ધ્યાનથી જોયું તો એ તેનો સૌથી મુશ્કેલીનો સમય હતો. જયારે તે ખૂબ ક દુ:ખી હતો ત્યારે જ પગલાંની એક જોડ તેને દેખાઈ. તે ઈશ્વર પ્રત્યે નારાજ થઈ ગયો. તેણે ઈહ્સ્વરને કહ્યું, ‘ભગવાન, આવું કરવાનું? આખું જીવન મારી સાથે ને સાથે રહેવાનું તમે વચન આપેલું. તો પછી મારા દુ:ખના સમય દરમ્યાન મને પગલાંની એક જ જોડ કેમ દેખાય છે? ખરે વખતે જ મને છોડી દીધોને?’

ભગવાન ધીમું હસ્યા અને કહે, ‘અરે ગાંડા, આખું જીવન હું સાથે ને સાથે જ છું.’

‘તો પછી…..’

‘સાંભળ તો ખરો. તારા મુશ્કેલી સમયમાં જે પગલાંની જોડ દેખાય છે એ તારી નથી મારી છે. એ વખતે મેં તને તેડી લીધેલો.’

- પ્રાર્થના ‘ફૂટપ્રિન્ટસ’માંથી

ગઝલ-વિજય સેવક

ક્યાંક જો ફંટાય છે રસ્તા
તો પછી ખોવાય છે રસ્તા

ને તિરાડો લાખ પૂરીએ
તોય ક્યાં સંધાય છે રસ્તા?

આંખમાં આંજો જરા શમણું
તો નવા પથરાય છે રસ્તા

માત્ર એક ડગલું ભરી ચાલો
પહાડમાં કોરાય છે રસ્તા.

છે બધાની એક તો મંઝિલ
કેમ નોખા થાય છે રસ્તા?

ભાર વેંઢારી અમે થાક્યા
કેટલા લંબાય છે રસ્તા!

હા, ‘વિજય’ ચાલ્યા ગયા લોકો
એકલા વળ ખાય છે રસ્તા.

- વિજય સેવક